Kritische wetenschap?

Door de drukte van de laatste weken had ik al een tijdje geen Bionieuws meer gelezen. Vanmorgen was het tijd om die achterstand in te halen. Het lezen van het laatste nieuws in de biologie-wereld was schokkend. De wetenschap blijkt niet zo betrouwbaar als de wereld altijd denkt. Waar is de kritische houding van de wetenschap gebleven?


Want dat is wat elke wetenschapper zou moeten zijn: kritisch op zijn eigen werk, en kritisch op het werk van een ander. Elk wetenschappelijk artikel wordt dan ook voor het gepubliceerd wordt gereviewed door andere wetenschappers. Niet heel grondig, blijkt nu. Want opeens blijkt de bioloog uit Wageningen die interessant onderzoek deed naar vleesetende mensen een oplichter te zijn. Helaas was er al heel wat geschreven over zijn opzienbarende onderzoeksresultaten, voordat men dat ontdekte. Hoeveel van die oplichters zouden er rondlopen die wij nog niet ontdekt hebben?

Vervolgens las ik een bericht dat GenBank een bouwvallig kaartenhuis blijkt te zijn. Dé database waarin alle basenvolgorde van het DNA worden opgeslagen en gebruikt voor duizenden onderzoeken, blijkt fouten te bezitten! Wetenschappers gaven data door over een slakkensoort, die opeens een andere soort bleek te zijn. Geen reviewer die die fout had ontdekt. Hoeveel onderzoeken zouden er zulke fouten bevatten die we nog niet ontdekt hebben?

En dat is dan de kritische wetenschap. Om nog maar niet te spreken van het, in mijn ogen, nog altijd dubieuze principe van significantie. We noemen een correlatie een correlatie als de kans dat het toeval is minder is dan 5%. Dat betekent dat ongeveer 1 op de 20 resultaten misschien wel puur toeval is.

Daar sta je dan als consument. Wat moet je nog geloven van al die berichten over wetenschappelijke ontdekkingen? Hoe weet je wat waar is?

Daarom wil ik alle wetenschappers oproepen tot een kritischere houding. Nee, de wetenschap hoeft niet direct afgeschaft te worden. Want uiteindelijk is in 19 van de 20 onderzoeken het resultaat wél betrouwbaar, en zijn er ook onderzoeken waarin geen fouten zijn geslopen. Dus wetenschapper, doe uw werk, maar vergeet uw kritische bril niet!